Diagnostiek: Hoe wordt Arachnoiditis vastgesteld

De diagnose arachnoiditis is vaak complex en vereist een combinatie van klinisch inzicht, beeldvorming en het uitsluiten van andere oorzaken. Het klachtenpatroon van de patiënt staat centraal; beeldvorming is ondersteunend, maar toont lang niet altijd de volledige ernst van de aandoening.

1. De rol van beeldvorming

Een MRI van de lumbosacrale wervelkolom, is het meest gebruikte onderzoek. Op de beelden kunnen aanwijzingen zichtbaar zijn zoals:

  • Nerve root clumping (samengeklonterde zenuwwortels)

  • Empty sac sign (leeg lijkende durale zak)

  • Verstoring van de hersenvochtcirculatie (CSF)

  • Verklevingen of littekenvorming

Toch blijven de MRI-bevindingen in veel gevallen subtiel of zelfs normaal, terwijl patiënten wel ernstige klachten kunnen ervaren. Een normale MRI sluit arachnoiditis dus niet uit.

2. Verstoorde CSF-flow als indirect signaal

Een verstoring in de circulatie van het hersenvocht (CSF) rond het ruggenmerg kan een indirecte aanwijzing zijn. Dit kan gepaard gaan met klachten als hoofdpijn bij drukverandering, tinnitus, wazig zien of duizeligheid. Op MRI kan dit zichtbaar worden als abnormale vochtverdeling of afwijkende vorm van het durale kanaal.

3. Tarlov cysten: mogelijke aanwijzing

Tarlov cysten, of perineurale cysten, zijn met hersenvocht gevulde zakjes aan de zenuwwortels. Ze worden regelmatig gezien bij mensen met arachnoiditis, met name rond het sacrale gebied. Hoewel ze ook bij andere aandoeningen kunnen voorkomen, kunnen ze wijzen op verhoogde druk of chronische ontsteking van de zenuwwortels. Ze vormen daarmee een mogelijke indicatie van onderliggende CSF-storing of irritatie van het arachnoïdale vlies.

4. Diagnose op basis van het totaalbeeld

De uiteindelijke diagnose wordt gesteld op basis van:

  • Het klachtenpatroon (zoals zenuwpijn, gevoelsverlies, spierzwakte, blaas- en darmklachten)

  • Uitsluiting van andere neurologische oorzaken

  • MRI of eventueel CT-myelografie

  • Ondersteunende neurologische testen

In sommige gevallen blijft beeldvorming beperkt zichtbaar, vooral in vroege of mildere stadia. Daarom is het belangrijk dat artsen ook zonder duidelijke MRI-afwijkingen alert blijven op het klinische beeld.

Behandeling: Wat kan helpen

Arachnoiditis is een chronische en complexe aandoening waarvoor helaas (nog) geen genezende behandeling bestaat. Toch zijn er verschillende mogelijkheden om klachten te verlichten, schade te beperken en de kwaliteit van leven te verbeteren. De behandeling vraagt bijna altijd om een combinatie van medische, lichamelijke én psychologische ondersteuning, afgestemd op het individu.

Ontstekingsremming en zenuwbescherming

Het tot rust brengen van de ontsteking is een belangrijk doel, vooral in de vroege stadia. In de eerste drie maanden na het ontstaan van arachnoiditis kan een korte kuur met Methylprednisolon (een krachtige ontstekingsremmer) een belangrijke rol spelen om schade aan zenuwweefsel te beperken. Ook bij opvlammingen (flare-ups) kan dit soms opnieuw worden ingezet. Daarnaast kunnen ontstekingsremmende supplementen, antioxidanten en zenuwbeschermende middelen stoffen ondersteuning bieden. Leefstijl, voeding en voldoende rust zijn eveneens belangrijke factoren om het zenuwstelsel zo goed mogelijk te beschermen.

Pijnverlichting

Chronische zenuwpijn is één van de meest ingrijpende pijnen. Behandeling kan bestaan uit neuropathische medicatie, opiaten, TENS-therapie, lokale crèmes of, in ernstige gevallen, implantaten zoals een zenuwstimulator of intrathecale pomp. Vaak is een combinatie nodig, afgestemd op het type en de intensiteit van de pijn.

Beweging en dagelijks functioneren

Lichte, regelmatige beweging helpt om de zenuwen soepel te houden en verdere verklevingen te vertragen. Fysiotherapie of oefentherapie kan ondersteunen, evenals hulpmiddelen zoals een kussen, wandelstok of rolstoel, als dat nodig is. Het doel is om zo zelfstandig mogelijk te blijven functioneren, binnen de grenzen van het lichaam.

Mentale en emotionele ondersteuning

Langdurige pijn en invaliditeit kunnen zwaar wegen. Angst, frustratie of depressieve gevoelens zijn begrijpelijke reacties. Psychologische begeleiding, lotgenotencontact of ontspanningstechnieken kunnen helpen om de draagkracht te vergroten. Ook voor naasten is goede informatie en ondersteuning belangrijk.

Belangrijk:
Elke patiënt is anders. Wat werkt voor de één, werkt niet automatisch voor de ander. Samenwerking tussen zorgverleners, goede communicatie en erkenning van de aandoening zijn cruciaal. Vroege herkenning biedt de beste kans op stabilisatie van klachten.